Osmanlı’nın İlk Türk Kadın Şairlerinden: Mihri Hatun

Fatih Sultan Mehmet döneminde öne çıkan iki kadın kalemlerden birisidir Mihri Hatun.Doğum tarihi kesin olarak bilinmese de 1456-1460 yılları arasında Amasya'da doğmuş ve tüm hayatını burada geçirmiştir.Antik Çağlardan Kurtuluş Savaşına kadar Amasya'nın kadınları cesaretiyle ünlenmiş.Mihri Hatun da bunun en önemli örneklerindendir.Kendisi kağıt ve mürekkebin içine doğmuş çünkü dedesi o dönemde İslamın Anadolu'da yayılmasında önemli rol oynayan ve “tarikatların anası” olarak bilinen Halvetîlerin şeyhlerinden birisiymiş.Bu ortamda yetişen Mihri Hatun Arapça ve Farsçayı öğrenmiş ve babasının kadı olmasından dolayı dönemin kadınlarından farklı olarak iyi bir dini eğitim almış,dönemin saygı duyulan kişiliklerinden biri olmuştur.Sultan 2.Bayezid Amasya Valisiyken çevresinde sanatkâr ve bilginlerden oluşan bir meclis varmış ve Mihri Hatun da bu meclisin bir parçasıymış.Bu mecliste Tasavvuf ve İslamî ilimlerin yanısıra matematik,felsefe gibi pozitif bilimlerde konuşulurmuş,şiirler okunur,musiki ve münakaşalar yapılırmış.Aynı zamanda 26 yıl boyunca Amasya'da kalmış olan Şehzade Bayezid'in annesi ve harem kadınlarıyla arkadaşlık etmiş,sarayla ilişki kurarak haremdeki çocuklara ders vermiş.Bunların sonucunda da Valide Sultan'ın vesilesiyle Bayezid'in meclisine nüfuz etmiş olur.Kendisine büyük bir saygıyla yaklaşılmış ve büyük maaşlar bağlanmış.Şair atışmalarında ön plana çıkmış ve “erkeğe denk" davranmıştır.15.yüzyılda Osmanlı salon geleneğini başlatmış,kadınların ve feylesofların başını çektiği toplantılarda fikirlerini paylaşıp sesini duyurmuştur.Şiirlerinde aşkı çokça anlatmasına ve aşıklarının isimlerini açıkça yazmasına rağmen hiç evlenmemiş ve iffetiyle ilgili övgüler almıştır.Bazı kesimler onu methederken Aşık Çelebi gibi bazı şairler de duygularını ve aşkını açıkça ve erkekçe yazmasından dolayı onu eleştirmişlerdir.Divan Edebiyatı'nın önemli şairlerinden olan Necati,Hatemi ve Sinan Paşa'nın oğlu İskender için de şiirler yazmış ancak bu edebi aşklardan karşılık bulamamış.Buna rağmen pek çok evlenme teklifi alıp reddittiği söylenir.700 yıllık Osmanlı tarihinde 50 kadın şairden birisi olan Mihri Hatun,ailesi 16.yaşına yaklaşırken şiiri bırakıp evlenmesini istemiş olmasına rağmen evlenmeyip şiir yazmaya devam etmiş olması,erkek şairlerle boy ölçüşüp korkusuzca yazmaya devam etmesi,hayatını kalemiyle idame ettirmesi o dönem için bir ilk olmuştur.

Kaynakça:Batu,Pelin,Hayatın Seyrini Değiştiren Kadınlar,İstanbul:İnkılap Yayınevi,2019.