Kapalı Alanda Geçen Korku Filmleri ve As Above, So Below Üzerine

Geçen gün, yeri kazarak derinlere inilen bir bilgisayar oyunu oynarken fark ettim. Ben biraz kapalı alanda daralıyor olabilirim. Çok gerilmiyorum, çünkü bu bir oyun. Fakat gökyüzünü görebilmenin rahatlığını hissedince bir daralma geliyor. Peki, ilginç olan ne biliyor musunuz? Benim en sevdiğim filmlerden biri, As Above, So Below. Merak etmeyin, filmi bilmeyenler için kısaca filmden bahsedeceğim. 

Film, bir grup araştırmacının Fransa Catacomb mezarlarında yaşadıklarını anlatıyor. Kentsel arkeoloji ve kimya uzmanı olan Scarlett, tutkusu uğruna birçok maceraya atılan biri. Bu filmde de bu maceralardan birini görüyoruz. Babası da tarihçi olan bu karakter, babasının notlarını takip ederek felsefe taşının izini sürer. Felsefe taşı uğruna catacomb mezarlarına girmek ister. Kameraman Benji ile eski bir dost George’tan yardım ister. Fransız mezarları karışık bir yer olduğu için Papillon ve ekibine ihtiyaç duyarlar. Fransız mezarlarından düşündüklerinin ötesinde olaylarla karşılaşırlar. Anılarından parçalar gören bu kişiler, psikolojik olarak da çaresiz duruma düşerler.

Bana bu yazıyı yazdıran sadece bir oyun değil, aynı zamanda bu film hakkında yazılmış bir makale/poster sunumu (Railston, 2025). 2025 yılında yayınlanmış olması, bu filmin benim dışında çokça seveni olduğuna beni inandırdı. Bu poster sunumu, filmin izleyici üzerindeki etkisine değinerek found footage (buluntu) filmlerinden de bahsediyor. Bu tarz filmler, karakter gözünden anlatım ile izleyiciyle güçlü bir bağ oluşturuyor. Kameradaki titrekliğin ve işlenmemiş görüntülerin, karakterin hissettiği korkuyu, paniği ve empatiyi yansıtmada çokça önemlidir. Filmde yaşanan olayların gerçekliğine dair yanılgılar da yine bu tarz nedenlerle ortaya çıkabilir (Railston, 2025). Kamera titrekliği ve belgesel havasındaki çekimlerin, izleyiciye sürükleyici bir atmosfer sunar (Willems, 2025). “Bu benim başıma gelse ne yapardım?” düşüncesiyle gerginlik daha da artar. Bu tür korku filmlerinde esas olan şey, gerçek gibi olması. As Above, So Below bize hem gerçekliği veriyor hem de dar alanlarda kalmanın iç karartıcılığını yaşatıyor. İşte bu yönüyle benim kalbimde hep özel bir yeri olacak. İnsanın en bilinen korkularından karanlık da bu filmde en çok yer alan detaylardan biri. 

Found footage filmlerinin genel izleyicide bıraktığı hislerden ve heyecandan bahsettikten sonra klostrofobi konusuna girebiliriz. Bir psikolog olarak açıklamam gerekirse klostrofobi kapalı alan korkusudur. Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı (DSM)’de fobiler başlığı altında yer alır. Evet, bu korku ciddi bir ruhsal bozukluk olarak da biliniyor.

Peki, her kapalı alanda gerilen kişi klostrofobik bir kişi midir?

Tabi ki de değildir. Yine aynı tanı kitabı bu konu hakkında detaylı bilgiler içerir. Bu kitapta, klostrofobiden belirgin, aşırı veya mantıksız bir korku olarak bahsedilir. Bu fobinin tanıları arasında, kişide korku hafifse neredeyse her zaman korku ve rahatsızlığa, korku daha şiddetliyse kaygı ve panik atağa neden olma yer alır. Bunun yanında bu kişinin klostrofobi tanısı alması için, kapalı alanda hissedilen kaygının kişinin yaşamını önemli ölçüde etkilemesi ve en az 6 ay boyunca devam etmesi gerekir (Wiederhold ve Bouchard, 2014).

Klostrofobik bir kişi, kapalı bir alandan değil, kapalı alanda neler olabileceğinden korkar. Bu nedenle fobiyi tanımlarken, kısıtlanma, kapana kısılma ve boğulma hissinden de bahsetmek gerekir. Boğulma korkusu hissini, insanların nefes almada yaşadığı zorluk ile birlikte kapalı alanda kalmaktan kaçınması olarak açıklayabiliriz (Radomsky ve ark, 2001; Weaver III. ve ark 2023). Klostrofobiyi tetikleyen durumlar arasında küçük veya kilitli odalar, dolaplar, tüneller, bodrumlar, asansörler, uçaklar, metro trenleri ve kalabalık yerler yer alabilir (Weaver III, 2023; Wiederhold ve Bouchard, 2014). 

Bu yerler tanıdık geldi mi?

Devamını göremediğimiz yollar, uçsuz bucaksız uçurumlar, ışıksız tüneller, içinden çıkılamayan odalar ve bozulan bir asansör, bir korku filminin konusu olabilir. Size bu yerlerde geçen 5 korku filmi sayın desem biraz düşünüp cevap verebilirsiniz. Çünkü çoğu korku filmi insanların bu korkusundan veya o daralma hissinden beslenir. Korku filmleri hem bilmediklerimizden hem de hislerimizden faydalanır. Adı üstünde, korku filmi. 

İşte bu yüzden As Above, So Below filmi çok sevdiğim filmlerden biri. Filme puanım 4/5. 

Kaynakça:

Radomsky, A. S., Rachman, S., Thordarson, D. S., McIsaac, H. K., & Teachman, B. A. (2001). The claustrophobia questionnaire. Journal of anxiety disorders, 15(4), 287-297.

Railston, J. (2025). As Above, So Below: the Cognitive Impact of Found Footage Horror.

Weaver III, A., Ojiambo, W., Kemp, J., Diserafino, D., & Simmons, A. (2023). Confined space induced claustrophobia. Professional Safety, 68(7), 16-25.

Wiederhold, B. K., & Bouchard, S. (2014). Claustrophobia: Efficacy and treatment protocols. In Advances in Virtual Reality and Anxiety Disorders (pp. 145-162). Boston, MA: Springer US.

Willems, L. (2025). “No matter how terrifying, I want the truth”: A Stylistic Analysis of Suspense in Found Footage Horror Films. Projections, 19(1), 16-41.