The Cure ve Three Imaginary Boys: Trendlerin Peşinden Koşmayan Bir Tren

The Cure'un Rock and Roll Hall of Fame törenindeki kırmızı halı röportajı, internet hafızasının unutmadığı videolardan biridir. Amerikalı sunucu büyük bir coşkuyla Robert Smith'e döner: "Tebrikler! Siz de benim kadar heyecanlı mısınız?" Robert Smith ise üzerine yarım saniye bile düşünmeden, o meşhur İngiliz mesafesi ve canı sıkkın netliğiyle tek bir cümle kurar: "Sesine bakılırsa, hayır."

O birkaç saniyelik diyalog, The Cure'un yaklaşık elli yıldır hiç değişmeyen tavrının adeta özeti gibidir. Nitekim grup, geçtiğimiz Şubat ayında, yaklaşık yarım asırlık kariyerinin ilk Grammy ödüllerini Songs of a Lost World ile alırken bile o bildiğimiz mesafeli yörüngesindeydi. Robert Smith ise geçtiğimiz haftalarda BBC 6 Music'e verdiği röportajda, evde kaydettiği yepyeni bir The Cure albümünün daha tamamlandığını sakince açıkladı. Endüstrinin ödüllerine, trendlerine ve algoritmalarına karşı geliştirdikleri bu dik başlı ama telaşsız tavır, onları yarım asırdır cazip kılan şeyin ta kendisi. Trendlerin peşinden hiç koşmadılar ama ironik şekilde, o trendleri hiçbir zaman da kaçırmıyorlar.

Zamansız Bir Pusula

Bazen bir grubu sevmek, geçmişe ait tozlu bir arşivi kurcalamak gibi hissettirmez. Robert Smith hâlâ sahnede; o ikonik dağınık saçları, kırmızı ruju ve puslu sesiyle şarkı söylerken aynı dönemde yaşıyor olmak, bambaşka bir kültürel bağ kurar.

90'lar çocuğu olarak, The Cure'un o karanlık ve melankolik dünyasına tamamen geçmişten bakıyor gibi hissetmiyorum. Oasis'in sokak kültürünü de, Joy Division'ın tekinsiz ve bas ağırlıklı atmosferini de kendi hafızamıza kazıyabildik. O karanlık estetik, bir kez ruhunuza işlediğinde zamansız bir pusulaya dönüşüyor.

The Cure'u sadece Friday I'm in Love ya da Boys Don't Cry gibi radyolarda dönen parlak pop hitleriyle tanıyanlar için küçük bir parantez açmak gerekiyor. Grup, 1970'lerin sonunda İngiltere'de punk'ın çiğ öfkesinin sanatsal bir melankoliye evrildiği post-punk'ın ve ardından dünyayı saracak gotik rock'ın kurucu mimarlarından biri oldu. Müziğe getirdikleri klostrofobik gitarlar ve varoluşsal keder, alternatif rock'ın seyrini değiştirdi.

Pembe Kapaklı Bir Sığınak

Bugünlerde grup, müzik tarihinin en uzun soluklu turnelerinden birinin tam ortasında. Geçtiğimiz günlerde Primavera Sound sahnesindeki iki buçuk saatlik performansın yankıları müzik dünyasında hâlâ sürüyor. Turnenin gölgesindeki asıl gerçek ise yine o tarihi veda açıklaması: Grubun planlarına göre 2028–2029 dönemi, The Cure'un final sahnesi olacak.

Bu yaz, Atina'da bu veda turnesinin bir parçası olmak için biletini aylar öncesinden cebine koymuş dinleyicilerden biriydim. Ancak vize dünyasının o tanıdık bürokratik engelleri beni geçtiğimiz haftalarda stadyumun dışında bıraktı. Ama bu burukluk beni gruptan uzaklaştırmak yerine, modern gotik rock'tan hemen önceki en saf, en çiğ ve en fırlama dönemlerine götürdü. Kendimi, 1979 tarihli pembe-beyaz kapaklı ilk stüdyo albümleri Three Imaginary Boys'un içinde buldum.

Three Imaginary Boys, The Cure’ün sonraki albümlerinde kuracağı karanlık dünyadan oldukça farklı bir yerde duruyor. Kapakta grubun hiçbir üyesinin fotoğrafı yok; sadece pembe bir zemin üzerinde elektrikli süpürge, buzdolabı ve abajur var. Robert Smith'in, prodüktörlerin grubu sıradan bir pop grubu gibi pazarlama çabasına tepki olarak bu ironik kapak tasarımını seçtiği söyleniyor.

İçerideki müzik ise çok sade ve çıplak. Efektlerden arınmış gitarlar, süssüz ritimler, fazla cilalanmamış bir enerji… Boys Don't Cry veya 10:15 Saturday Night gibi sonraki yıllarda grubun imzasına dönüşecek parçaların henüz o toy ama geleceği şekillendirecek hâli bu albümde parlıyor. Bu albüm, The Cure'un sonraki yıllarda üzerine giyeceği o mistik pelerin olmadan önceki en maskesiz, en filtresiz hâli. Bir nevi, grubun kendi çocukluk hafızası.

Trendlerin Peşinden Koşmayan Bir Tren: Jumping Someone Else's Train

Albümün içinde dolaşırken, daha önce nasıl olur da gözümden kaçtığına şaşırdığım bir şarkıyla karşılaştım: Jumping Someone Else's Train. Şarkının o minimal, hırçın post-punk bas hatları ve Robert Smith'in mesafeli vokali beni anında çarptı.

Robert Smith bu şarkıyı 70'lerin sonunda İngiltere'de hızla türeyen geçici müzik akımlarına, modanın peşinden körü körüne koşanlara ve sırf "trende dahil olmak için" kimliğini değiştiren insanlara karşı yazmıştı. "Herkes bir başkasının trenine atlıyor," diyordu Smith. Popüler olduğu için bir şeylerin peşinden gitmenin yapaylığını, daha yolun en başında sezmiş bir grup vardı karşımızda.

Bugünün trend döngüleriyle şekillenen tüketim dünyasına, 1979'dan verilmiş hâlâ çok güncel bir yanıt gibi duyuluyor bu şarkı. Öyle ki Robert Smith, 2026 Dünya Kupası'ndaki milyarlık devre arası şovunu "Amerikanlaşmış bir sirk" diye eleştirdiğinde, aslında aynı rayda ilerlediğini tüm dünyaya bir kez daha gösteriyordu. İroni şu ki; hayatları boyunca popüler olanın trenine binmeyi reddeden bu adamlar, bugün stadyumları dolduruyor. Kendi raylarında o kadar zamansız ilerliyorlar ki, popüler kültür dönüp dolaşıp yine onların istasyonuna uğruyor işte.

Sahneye Gitmeden Önceki Yol Haritası

Kırmızı halıdaki o cool "No" cevabı da, Three Imaginary Boys'un o ironik kapağı da, "Jumping Someone Else's Train" de aynı dik duruşun farklı dönemlerdeki yansımaları. Aradan geçen yaklaşık elli yıla ve her şeyi aynı kalıba sokan müzik endüstrisine rağmen, The Cure hâlâ başkasının trenine binmeyi reddediyor.

Eğer yolunuz önümüzdeki aylarda Avrupa'daki konserlerden birine düşerse, stadyuma gitmeden önce o büyük hitleri bir anlığına kenara bırakın. Kulaklığınızı takın, pembe-beyaz kapaklı o ilk albümü açın ve kendinizi o hırçın ritme bırakın.

Çünkü bir grubu gerçekten anlamak, yalnızca stadyumları dolduran devasa şovlarına bakarak değil; kendi raylarında neden bu kadar inatla ilerlediklerini hissedebilmekle başlıyor. Belki de bir sonraki durakta, kendi trenimizle karşılaşırız.

Fotoğraf kredileri — Kapak: iMusic. Yazı içi: Radio Concierto, Albumism, Discogs, WordPress, Rolling Stone.