Bir Cadının Lanetini Şişeye Hapsedebilir miydiniz?

Bir Cadının Lanetini Şişeye Hapsedebilir miydiniz?
1 Beğen
0 Yorum

Gecenin bir yarısı, evinizin duvarlarından birinin arkasına küçük bir şişe sakladığınızı düşünün. İçine paslı çiviler, iğneler ve birkaç saç teli koymuş, ardından ağzını sıkıca kapatmışsınız. Çünkü birinin sizi lanetlediğinden şüpheleniyor ve hazırladığınız şişenin bu laneti bozabileceğine, hatta büyüyü yapan kişiye zarar verebileceğine inanıyorsunuz.

Kulağa bir korku filminden alınmış gibi gelse de 17. yüzyıl İngiltere'sinde buna benzer uygulamalar gerçekten vardı. Witch bottle adı verilen bu şişeler, insanların kendilerine yapıldığını düşündükleri büyülerin etkisini ortadan kaldırmak amacıyla hazırlanıyordu. Kimi zaman ateşte ısıtılıyor, kimi zaman da evlerin gizli köşelerine gömülüyordu. Üstelik bunların varlığını yalnızca eski kitaplardan öğrenmiyoruz. Yüzyıllar sonra tarihi evlerin duvarlarında ve döşemelerinin altında bulunan örnekler, insanların cadılardan korunmak için ne kadar sıra dışı yöntemlere başvurabildiğini gösteriyor.

Peki, sıradan bir şişe nasıl olup da büyülere karşı kullanılan bir nesneye dönüştü? Bunun yanıtı, açıklanamayan olayların doğaüstü güçlerle ilişkilendirildiği ve cadılık korkusunun gündelik hayatı şekillendirdiği bir dönemde saklı.

Bir cadının sizi lanetlediğini nasıl anlardınız?


17. yüzyıl İngiltere'sinde hastalanmak, hayvanlarını kaybetmek veya üst üste talihsizlikler yaşamak her zaman kötü şans olarak değerlendirilmiyordu. Özellikle nedeni açıklanamayan olayların ardında birinin kasıtlı olarak zarar verdiği düşünülebiliyor, bazen komşular arasında yaşanan küçük bir anlaşmazlık bile cadılık şüphesini beraberinde getirebiliyordu.

Şüphelerin sonuçlarıysa oldukça ciddiydi. İngiltere'de 16. ve 17. yüzyıllarda çıkarılan yasalar, belirli cadılık eylemlerini ölümle cezalandırılabilecek suçlar arasında değerlendiriyordu. Suçlananların önemli bir bölümünü kadınlar oluşturuyordu. Dolayısıyla birini cadılıkla suçlamak sıradan bir söylentinin çok ötesine geçebiliyor, kimi zaman insanların hayatlarına mal olabiliyordu.

Ancak kendisine büyü yapıldığını düşünen herkes çözümü birini suçlamakta aramıyordu. Bazıları, büyünün etkisini ortadan kaldırabileceğine inanılan kişilere danışıyordu. Cunning folk olarak bilinen bu kişiler, özel bilgilere sahip oldukları düşüncesiyle hastalıkların tedavisinden kayıp eşyaların bulunmasına kadar çeşitli konularda yardım sunuyordu. Böylece insanlar, kendilerine zarar verdiğini düşündükleri kişiyi tanımasalar bile yaşadıkları sorunlardan kurtulabileceklerini umuyordu.

Uygulamalara ilişkin ilginç örneklerden biri ise, 1681 yılında yayımlanan bir metinde karşımıza çıkıyor. Uzun süredir rahatsızlık yaşayan bir kadının iyileşmesi için özel bir şişe hazırlanması öneriliyor. İçine çeşitli malzemeler yerleştirilen şişe ateşe konulduğunda ise beklenmedik bir şey oluyor: Mantar büyük bir gürültüyle yerinden fırlıyor ve şişenin içindekiler etrafa saçılıyor. Bunun üzerine şişenin gömülmesi öneriliyor. Metinde anlatıldığına göre kadının rahatsızlığı da zamanla hafifliyor.

Elbette bu hikaye, yöntemin gerçekten işe yaradığını kanıtlamıyor. Ancak dönemin insanlarının hastalıkları nasıl yorumladığını anlamamız açısından oldukça ilginç. Üstelik burada dikkat çekici bir çelişkiyle de karşılaşıyoruz: Bir yandan büyü yapmak suç sayılırken diğer yandan büyünün etkisinden kurtulmak için yine doğaüstü yöntemlere başvuruluyordu.

Peki, şişelerin içine neler konuluyordu?


Witch bottle hazırlamak için çoğunlukla seramik veya cam kaplar kullanılıyordu. İçlerine çiviler, iğneler, saç telleri, tırnak parçaları ve farklı malzemeler yerleştiriliyordu. Ancak bunlar rastgele seçilmiş nesneler değildi. Özellikle sivri metal parçaların, büyüyü yaptığı düşünülen kişiye acı vererek onu lanetini geri çekmeye zorlayabileceğine inanılıyordu.

Düşüncenin temelinde ise sempatik büyü olarak bilinen anlayış bulunuyordu. Buna göre bir insanla bağlantılı olduğu düşünülen nesneye yapılan müdahalenin o insanı da etkileyebileceği varsayılıyordu. Dolayısıyla şişenin içindeki malzemeler, büyüyü yaptığı düşünülen kişiyle görünmeyen bir bağ kurmanın yolu olarak görülüyordu.

Şişelerin içerikleri kadar görünümleri de dikkat çekiciydi. Özellikle Bartmann adı verilen seramik kapların üzerinde sakallı erkek yüzleri bulunuyordu. Almanya'nın Frechen bölgesinde üretilen ve Avrupa'da yaygın olarak kullanılan bu kaplar aslında gündelik ihtiyaçlar için hazırlanıyordu. Zamanla bazıları gündelik kullanımın dışına çıkarak büyüden korunmak için hazırlanan şişelere dönüştü.

Üstelik bu şişelerin hepsi aynı şekilde kullanılmıyordu. Bazıları ateşte ısıtılırken bazıları kapı eşiklerinin altına, şöminelerin yakınına veya döşemelerin arasına saklanıyordu. Bu yerler, evin dış dünyayla bağlantı kurduğu noktalar olarak görüldüğü için koruyucu ritüellerde özel bir anlam taşıyabiliyordu. Yüzyıllar sonra yapılan arkeolojik keşifler de şişelerin evlerin oldukça beklenmedik yerlerine yerleştirildiğini ortaya koydu.

Duvarların ardında unutulan ritüeller


İngiltere'de eski yapıların restorasyonu ve arkeolojik kazılar sırasında bulunan witch bottle örnekleri, bu uygulamaların yalnızca yazılı kaynaklarda kalmadığını gösteriyor. Bazıları yüzyıllar boyunca saklandıkları yerde kalırken bazıları da inşaat çalışmaları sırasında tesadüfen ortaya çıktı. Özellikle içlerindeki malzemelerin korunmuş olması, araştırmacıların bu nesneleri ayrıntılı biçimde incelemesini sağladı.

Hatta keşiflerin dikkat çekici örneklerinden biri 2004 yılında Londra'nın Greenwich bölgesinde yapıldı. 17. yüzyıla ait olduğu belirlenen şişenin mantarı hala yerindeydi ve içinde çeşitli nesneler bulunduğu anlaşılıyordu. Araştırmacılar kabı açmadan önce röntgen ve bilgisayarlı tomografi gibi yöntemlerle inceleyerek metal iğnelerin ve çivilerin konumlarını belirledi. Ardından yapılan analizlerde saç telleri, tırnak parçaları ve başka kalıntılar da tespit edildi.

Londra'daki Holywell bölgesinde keşfedilen başka bir şişe ise bulunduğu yerle dikkat çekiyordu. Bir yapının zeminindeki tuğlalar kaldırılmış, altlarına bir çukur açılarak şişe dik biçimde yerleştirilmişti. Daha sonra çukur kapatılmış ve tuğlalar yeniden döşenmişti. Şişenin içinde yaklaşık 60 eğilmiş metal iğne ve paslanmış çiviler bulunuyordu.

Peki, bu şişeleri kimler hazırlamıştı? Belki uzun süredir devam eden bir hastalıktan kurtulmak isteyen biri, belki de kendisine büyü yapıldığından şüphelenen başka biri... Çoğunun kimliğini öğrenemiyoruz ama evlerin gizli köşelerine saklanan bu nesneler, yüzyıllar önce insanların nelerden korktuğuna ve kendilerini nasıl korumaya çalıştığına dair ipuçları taşıyor.

Şişelerin değişen anlamları

 

Elbette, şişeler yüzyıllar boyunca evlerin duvarlarında unutulurken cadılıkla ilgili inanışlar da zaman içerisinde değişmeye devam etti. Bugün sosyal medyada karşımıza çıkan koruyucu kristaller, tütsüler ve enerji temizliği ritüelleri de geçmişteki korunma anlayışlarıyla bazı benzerlikler taşıyor. Özellikle WitchTok olarak bilinen topluluklarda, eski witch bottle geleneğinden esinlenen modern şişeler hazırlanıyor. Ancak bu kez çivilerin ve iğnelerin yerini kimi zaman bitkiler, tuzlar ve kristaller alıyor. Amaç da çoğunlukla birine zarar vermek yerine olumlu niyetler belirlemek veya negatif enerjilerden korunmak.

Bütün bu uygulamaların doğrudan 17. yüzyıldaki ritüellerin devamı olduğunu söylemek doğru olmaz. Yine de aralarındaki benzerlik oldukça ilginç. Bir zamanlar insanlar başlarına gelen talihsizlikleri bir cadının lanetiyle açıklarken bugün bazıları aynı olumsuzlukları negatif enerjiyle ilişkilendiriyor. Belki de değişen yalnızca şişelerin içine koyduklarımız değil, bizi neyin tehdit ettiğine ve nelerin koruyabileceğine dair inançlarımız.

Yorumlar (0)

Bu gönderi için henüz bir yorum yapılmamış.

Yorum Bırakın