Gece Yarısı Kütüphanesi: Sonsuz İhtimaller ve Kök Hayatımız

Pişmanlıklarınızı telafi etme şansınız olsaydı, bazı konularda farklı davranır mıydınız? Gece Yarısı Kütüphanesi o kadar iyiydi ki herkesle paylaşmak istedim. Bir sonrakini okuyana kadar hayatımda okuduğum en iyi kitap diyebilirim. Yaşamla ölüm arasında bir kütüphane... Sonsuza giden raflar ve raflardaki kitaplar size, yaşamış olabileceğiniz başka bir hayatı yaşama şansını sunuyor; farklı seçimler yapmış olsanız şu an nasıl bir hayatınız olacağını görüyorsunuz.

​Beni kitapta ilgimi ilk çeken şey Nora’nın pişmanlık kitabıydı. Kitaptaki pişmanlıklar ardı ardına cümleler halinde yazılıydı, bitmiyordu ve okurken o kadar üzüldüm ki düşündüğüm tek şey koca bir hayatın sonunda bu kadar pişmanlığımın olmamasıydı. Ama bir yandan aklıma gelen bir söz vardı. "Dostoyevski'nin dediği gibi: Ne yaparsan yap, pişman öleceksin; belki yaptıklarından, belki de yapmadıklarından..." 

 Buna hak versem de yine pişmanlık kitabımın bu kadar olmasını istemiyorum.

​Ayrıca Nora’nın kendini yaşamla ölüm arasında bulmadan önce paylaştığı notlar da bana çok dokundu. Nora diyor ki: “Benim burada ne işim var diye düşündüğünüz oldu mu hiç? Bir labirentin içindeymişsinizde ve kaybolduğunuzdan eminmişsiniz de, her bir dönemeci kendiniz yarattığınız için bu tamamen sizin suçunuz gibi hissettiğiniz?” Nora’yı okurken çaresizliğini çok hissettim. Ama bizi nelerin mutlu edeceğini öngörmek kolay değil, Bayan Elm’in dediği gibi. İstemek... İlginç bir sözcüktür, yoksunluğu anlatır. Belki de bizim sorunumuz istemek değil, yoksun olmak. Belki de cidden yaşamak istediğimiz bir hayat var ve öğrenmenin tek yolu yaşamaktır.

​Beni ikinci etkileyen olay ise kedisiyle ilgiliydi. Kedisini kök hayatında kaybettiğini düşünen Nora, kütüphaneciden kedinin kendi evinde olduğu bir hayata gitmek istemişti. Ama kedisi orada da ölmüştü. Nora, olan her kötü olayın ardında kedisine araba çarptığını duyar, kendini kötü bir kedi bakıcısı ilan eder. Halbuki kedisi tüm evrenler arasında kök hayatında, en uzun hayatında yaşamıştır onun sayesinde. Aklıma kendi evcil hayvanım geldi; belki de benim evcil hayvanımın da en iyi hayatı benim olduğum hayattı, bu evrendi. Nora gerçekleri öğrenince artık kendini suçlamayı bıraktı.

​Nora yüzücülüğü bıraktı, müzik grubunu bıraktı, sevdiği adamla evlenmemeyi seçti. Bu tercih hayatları deneyen Nora, biner birer hepsini öğrendi: Dan ile evlenip aldatıldığını, müzik grubunu seçerse abisinin öleceğini, bilim insanı olursa tatmin olmayacağını... Başarılı bir hayatı istediğini söyleyen Nora’ya Bayan Elm şöyle dedi: “Başarı sana ne ifade ediyor?”

​Nora, paralel evrende gezen ve 300 hayat denemiş o adamla karşılaştığında düşündüm; deneyebileceğim o kadar hayat varken neden birini seçeyim ki? Ama sıkıntı şu ki; o hayata geçtiğinizde diğer sizin anılarınızı bilmiyorsunuz. Başka birinin hayatını çaldığını hissetmek... Düşünsenize, çocuğunuzun olduğu hayattasınız ama o zorluğu bilmiyorsunuz.

​Şanslıyım ki bu kitabı arkadaşımla birlikte okuduk ve bitirdik, önerisi için ona çok teşekkür ediyorum. Bu kitabın neden bu kadar popüler olduğunu şimdi çok daha iyi anlıyorum. Nora’nın dediği gibi: Müziksiz bir hayat... Aşırı sevdiği kitapları okumadan geçen bir hayat... 

​Kitabın sonunda mektupta geçen şu yazı vardır: “Her şey olmuş bir hiç tarafından yazılmıştır.” Onu okuduğumda o kadar rahatlamış hissettim ki... Kazanmanın nasıl bir his olduğunu anlamak için bütün sporları yapmamız gerekmiyor, müziği anlamak için gelmiş geçmiş bütün müzik eserlerini dinlememiz gerekmiyor... İmkansız olanlar ancak yaşayarak gerçekleşiyor.

Kitabın başından beri Nora'nın kök hayatına döneceğini tahmin ediyordum. Sonu ilk biraz zorunlu bir kabulleniş gibi gelse de, "kabul etmenin" ferahlığını da düşündüm. Kendi hayatını acısıyla tatlısıyla sevdiğinde Nora'nın yeniden yaşama isteği geldi. Bilim paralel evrenleri konuşsa da, bu teoriler gerçek olana kadar şu anlık elimizdeki gerçekliği kabul etmemiz lazım; hayat umutsuzluğun öte yanından başlar. İmkansız olanlar ancak yaşayarak gerçekleşiyor.

​Teşekkürler Matt Haig. Peki siz pişmanlıklarınızı değiştirme şansınız olsaydı ne yapardınız?