İsyan Ne Zaman Haklıdır?

"Memleket bir kurtlar sofrasına döndü mü, isyan haktır."

Attila İlhan 

Bu cümle ilk duyulduğunda bazı insanlara sert gelebilir. Oysa burada anlatılmak istenen şey kaos çıkarmak değildir. Asıl mesele, adaletin kaybolduğu ve halkın sesinin duyulmadığı zamanlarda insanların sessiz kalmak zorunda olmadığını hatırlatmaktır.

Tarih boyunca hiçbir toplum sürekli susarak haklarını elde edemedi. Haksızlıklar karşısında başını öne eğen milletler ilerleyemedi. Bugün sahip olduğumuz birçok hak, birilerinin zamanında "Bu böyle gitmez" demesi sayesinde kazanıldı. Tepki göstermek bazen bir tercih değil, bir sorumluluk haline gelir.

Burada önemli bir ayrım vardır. İsyan, öfkenin kontrolsüzce sokağa dökülmesi değildir. Gerçek isyan, yanlışın kaynağını görüp ona karşı durabilmektir. Sorunu oluşturan yapılar yerinde dururken başka hedeflerle uğraşmak yalnızca enerjiyi boşa harcar. İnsanlar bazen sonuçlarla mücadele ederken sebepleri gözden kaçırır. Kalıcı değişim ancak sorunun köküne inilirse mümkündür.

Bir ülkede liyakat yerini torpile bırakmışsa, adalet güçlüden yana işlemeye başlamışsa, insanların emeği değersizleşmişse ve vatandaş kendisini yönetenleri eleştirmekten korkuyorsa orada bir şeylerin yanlış gittiğini kabul etmek gerekir. Böyle zamanlarda sessizlik erdem olmaktan çıkar. Sessizlik, yanlışın büyümesine hizmet eder.

Elbette isyanın da bir ahlakı vardır. Kırıp dökmek, insanlara zarar vermek ya da kör bir nefret üretmek çözüm değildir. Asıl mesele düşünceyle, sözle ve örgütlü bir duruşla yanlışın karşısında durabilmektir. En büyük değişimler fikirlerle başlamıştır.

Adalet duygusu, güven ve ortak vicdan da en az yasalar kadar önemlidir. Bu değerler aşındığında insanlar doğal olarak itiraz etmeye başlar. Bu yüzden her isyan kötü değildir. Kimi zaman bir milletin vicdanı konuşur. Kimi zaman da susturulmak istenen insanların sesi yükselir.

Devletin görevi vatandaşını kurtlar sofrasına terk etmek değildir. Böyle bir tablo ortaya çıkmışsa insanlar neden öfkeli diye sormadan önce, onları öfkelendiren sebeplere bakmak gerekir. Tarih bize şunu göstermiştir: İnsanlar durduk yere isyan etmez. Çoğu zaman uzun süre duyulmayan sesler, sonunda daha gür çıkmaya başlar.