14.06.2026
81 görüntülenme
• Ucu bucağı olmayan bir yer mi?
• Ucu bucağı belli olmayan bir doğru mu?
• Ekleye ekleye gitsek de bir türlü sonu gelmeyen bir sayı mı?
Kadim dillerde bu kelimelere yüklenen anlamlar düşünmemizi kolaylaştıracaktır.
• "Infinite" İngilizcede, Latince "infinitus" kelimesinden evrilerek gelmiş. Anlam olarak bitmemiş, sınırı olmayan demek.
• "Ebed" ise Arapçada kalıcılık, çok uzun süre demek.
Kelimelerin kök anlamlarından yola çıkarsak acaba gerçekten sonsuz diye tanımlanan şey, kelime olarak da sonu olmayan şeylere mi denir?
Bunu daha iyi anlamak için soruya tersten gidelim.
"Eğer sonsuz bu dünyada var ise gözlemlenebilir/ölçülebilir olmalıdır."
önermesini düşünelim ve doğru kabul edelim.
Bunu ele alacağız fakat sonsuzu matematik üzerinden düşünecek olursak, matematiksel olarak bir şeyi ispatlıyor olmamız onun var olduğuna tam bir kanıt sayılmaz.
Basit bir şekilde düşünün:
- 2 sayısını göstermek isteseniz ya parmaklarınızı açıp "V"✌️ şeklinde göstermeniz ya da aynı kalemden iki tanesini göstermeniz gerekecektir.
Bu örnekler iki sayısının simgesel gösterimidir; gerçek ikiyi gösteremezsiniz. O, sadece kafamızın içinde olan sayıyı simgeleştirmemizden ibarettir.
Verilen misal, dünyaya ait olan iki nesneyi aklımıza yatkın hâle getirmekle alakalı bir durumdur.
Altın orana tam uyan bir bal peteği bulamazsınız ama ideal bir âlemde onu çizebilirsiniz. Bu örnekler çoğaltılabilir.
Bu durumları bir bütüne koyarsanız tutarlı bir sistem elde edersiniz ve gerçek yaşamda da çalışır hâle gelebilir.
Basit iki örnek daha:
- İki kalemim var, iki kalem daha alsam 4 kalem olur. Bu sistemde bir hesap yaparım ve bu yapı çok sağlam durur.
- Bir topu tam hedeften vurmak istesem, sistem o topu tam hedeften vurdurur.
Peki ya sonsuzla alakalı olan işlemler?Ya bu dünyadan ideal sisteme o sonsuzu koyacağım ya da bu ideal sistem içinde işleme sokacağım ve gerçek dünyada bir karşılığı olacak.
Sonsuzu göstermeye çalışsak, gözümün en uzak görebildiği ufuk çizgisi mi? Uzay mı? Maalesef gösteremeyeceksiniz.
Peki, işlemleri sonsuza götürmek bu dünyada karşılığı olabilecek bir şey mi?
Süresiz şekilde işleme koyalım desek; süre biten bir şey, en azından bizim için ve aslında evrendeki her şey için. Yetmezmiş gibi sadece zaman değil, mekân da bizi sınırlar.
Örneğin;
- Bir noktadan sonsuz doğru geçiyorsa hepsi bir yere nasıl sığacak?
- Bir çemberin içinde sonsuz nokta varsa, bu kapalı ve sınırları çizilmiş bir şeklin içinde nasıl sonsuz nokta olabiliyor?
Adı üzerinde: KAPALI VE SINIRLI BİR ŞEKİL.
- "0 ile 1 sayısı arasında sonsuz sayı vardır." O zaman bu iş nerede son bulacak? Kapalı ve sınırlı bir aralığa nasıl sığdırılacak?
- En basiti bir ekmek 124858453729 parçaya nasıl bölünecek?
- (1/10)⁴⁷ veya daha da küçük bir sayının varlığı ideal sistemde mevcut ama bunu ölçen bir cihaz ya da bir ölçek yok.
İşin özü; hadi bu sonsuz kavramı dünyadan alınamıyorsa ideal âlemden bu dünyaya yansıtalım diyoruz, lakin o da pek mümkün durmuyor.
Bu yüzden sonsuz dediğimiz şey, aslında sınırı belli olmayan şeyden başka bir şey değildir.
Evet, bir yere yakınsıyor, o dibinde dolandığı sayı gibi davranıyor; adına aldandığımız "sonsuz küçük sapmaları" sıfır kabul ediyoruz. Hatta hesaplarımızın dosdoğru çıkmasına sebep oluyor.
Yuvarlamalarımız, varsayımlarımız ve kabullerimiz sonucu bunu sadece "SONSUZ" adı altında isimlendiriyoruz; sonsuz olduğu için değil, BİZ ismini öyle koymak istediğimiz için.
Buna o ismi koymak, tam anlamını karşıladığı manasına gelmiyor.
Son olarak sonsuz, üretilmiş ve yapay bir kavramdır; algılamaya gücümüzün yetebileceği bir şey değildir.
Bu yüzden varlığına muğlak dediğimiz şeyler için "sonsuz" diyemeyiz."Sonsuz var mıdır, yok mudur?" sorusunun cevabı artık ne "evet"tir ne "hayır"dır.
Cevap, "bilemeyiz" olmalıdır.
Usûl üzere "Her şeyi hakkıyla bilen O'dur (c.c.)."
Yorumlar (0)
Bu gönderi için henüz bir yorum yapılmamış.
Yorum Bırakın